Verborgen Familieverleden


Lesmodule voor het voortgezet onderwijs

Ontwikkelaars/instructeurs/docenten

Ferdi Schrooten, schrijver en zelfstandig (onderzoeks)journalist met twee decennia ervaring bij tv, print en online media (onder andere ANP, AD, Trouw, NRC, Omroep MAX, NCRV, Max Magazine), in binnen- en buitenland. Auteur van het non-fictieboek 'Nonk Theo en de mijnen'. Ervaring met gastcolleges in onderwijs, journalistiek en andere sectoren. Zie ook www.nonktheo.nl en LinkedIn .

Jeroen Clemens, docent Nederlands, curriculum-ontwikkelaar, onderzoeker en veelgevraagd expert/spreker op het gebied van onder andere onlinegeletterdheid (digital literacy), e-learning, innovatief onderwijs. De lesmodule 'Verborgen Familieverleden' is - als pilot - aangeboden aan leerlingen (4/5VWO) van Clemens op het Helen Parkhurst College, Almere. Zie ook: www.jeroenclemens.nl en LinkedIn.

Start en bron van inspiratie voor deze lesmodule is het boek 'Nonk Theo en de mijnen' van Ferdi Schrooten, een van de ontwikkelaars en begeleiders van deze lesmodule. In dit boek beschrijft hij de bij tijd en wijlen gekmakende zoektocht naar sporen van een dode oom, die in Australië een even avontuurlijk als tragisch bestaan kende als kangoeroejager, pionier, geluk- en goudzoeker.

In zekere zin gaan de leerlingen binnen de lesmodule op zoek naar hun eigen - 'Nonk Theo', maar dan in miniatuur en in hun eigen familie. De uitkomst is compleet ongewis. Dat maakt het proces spannend. Tegelijkertijd raakt het de leerlingen persoonlijk: ze wekken een bloedverwant tot leven.

Voorbeeld van poster met bevindingen

Gooi- en Eemlander, 8 april 2017

Bevindingen gedeeld

op Facebook

Zelf op zoek naar sporen van overleden familieleden, bijvoorbeeld met een groep leerlingen? Dat kan, gedurende een aantal dagen, weken of zelfs maanden, met de lesmodule 'Verborgen familieverleden'.


‘wek een overleden bloedverwant tot leven’


'Verborgen familieverleden' is een vernieuwend en innovatief lesprogramma, in eerste instantie ontworpen voor het voortgezet onderwijs. Deelnemende leerlingen halen informatie boven water over een (lang geleden) overleden familielid dat om wat voor reden dan ook de nieuwsgierigheid wekt.


Het onderzoek kan via alle denkbare bronnen: levend, papier, digitaal, online en offline. Denk daarbij onder meer aan interviews, (online) databanken en archieven, ook op het gebied van stamboomonderzoek.


Op basis van gevonden en gewogen informatie schrijven de leerlingen uiteindelijk een meesterproef, in het Nederlands, desgewenst voor het vak Nederlands, voor een cijfer. Ook worden bevindingen gedeeld, bijvoorbeeld op Facebook, al dan niet in een besloten groep. Andere vakken, zoals Geschiedenis, Maatschappijleer en CKV, kunnen bij het lesprogramma aansluiten. Dat maakt de lesmodule vakoverstijgend.


De lesmodule wordt in overleg op maat gemaakt, passend bij instelling en doelgroep. Het programma telt diverse lessen voor instructie, planning en begeleiding.


Voor resultaten en ervaringen tot nu toe, lees ook de special ‘schrijven en onlinegeletterdheid revisited’ op Jeroen Clemens Edublog.

Met de lesmodule verwerven en verbeteren leerlingen onder andere de volgende vaardigheden: identificeren van bronnen, informatie zoeken (offline en online research), kritisch lezen en analyseren, plannen, ordenen, selecteren en verwerken van uiteenlopende informatie tot een aantrekkelijke, samenhangende, leesbare productie. Dit project bevordert zo diverse onderwijsdoelen en competenties, waaronder mediawijsheid, 21st-century skills op het gebied van online geletterdheid (digital literacy), probleemoplossend vermogen, associatief, kritisch en creatief denken, alsmede informatievaardigheden als (bronnen)onderzoek en - last but not least - schrijfvaardigheid.


'Verborgen Familieverleden' is een voorbeeld van 'betekenisvol onderwijs op maat', zoals gepropageerd in de toekomstagenda 'Ons onderwijs2032, van Platform Onderwijs2032. Binnen de lesmodule worden kennis en vaardigheden ontwikkeld door creativiteit en nieuwsgierigheid van de leerling aan te wakkeren en in te zetten. Motivatie komt voort uit leren aan de hand van 'het echte leven', nauw aansluitend bij het eigen ik en de eigen familie. Tevens draagt de lesmodule bij aan persoonsvorming en identiteitsontwikkeling van leerlingen, belangrijke pijlers onder het 'toekomstgericht leren'. In al haar samenhang draagt de module bij aan Bildung, ontwikkeling en ontplooiing van leerlingen tot zelfstandige volwassenen die - om met een term uit 'Ons onderwijs 2032' te spreken - 'vaardig, waardig en aardig' zijn.